صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين ) ( مترجم : محسن بيدارفر )
21
كسر أصنام الجاهلية ( عرفان و عارف نمايان ) ( فارسى )
حسن تنكابنى ، چهارم ملا محمد ايروانى ، پنجم شاه ابو الولى شيرازى ، ششم ميرزا ابراهيم فرزند صاحب ترجمه ، هفتم قوام الدين احمد فرزند ديگر آنمرحوم . مدفن آن مرحوم بيان كرديم كه مرحوم صدر المتألهين هفت سفر پياده به مكهء معظمه مشرف گرديده است . در سفر هفتم در بصره داعى حق را لبيك گفته و روح بلندپرواز آن مرحوم به عالم قدس متصل گرديده و در بصره دفن شده است . قريب چهل سال قبل از يكى از سادات عرب ساكن نجف اشرف كه به بصره مكرر رفته بود پرسيدم و از قبر صاحب ترجمه پرسش نمودم . همينقدر در جواب گفت در بصره قبرى است مشهور به قبر ملاصدراى شيرازى و ليكن در اين اواخر كسانى كه براى تحقيق اين معنى به بصره رفته بودند براى آنها چيزى و محلى معلوم نگرديده است و احتمال مىرود كه در اثر تغييرات اوضاع شهر ، نشانيهاى قبر از بين رفته است و اللّه تعالى يعلم . تحقيقات مختصات مرحوم صدر المتألهين كه ابتكار فرموده يا آنكه اگر سابقين گفتهاند مبرهن نبوده است : يكى مسئلهء اصالت الوجود بنحو تحقيق و تشريح كامل . دوم توحيد خاصى بنحو صحيح برهانى . سوم حركت جوهريه بنحو كمال و تمام . چهارم مسئلهء اتحاد عاقل بمعقول . پنجم اتحاد نفس ناطقه در سير صعودى به عقل فعال . ششم قاعدهء بسيط الحقيقه كل الاشياء . هفتم قول باينكه النفس جسمانية الحدوث روحانية البقاء . هشتم قاعدهء النفس فى وحدتها كل القوى . نهم تجرد قوهء خياليه بتجرد برزخى . دهم اثبات ارباب انواع بنحو اتمّ و بيان تحقيقى مراد سالفين از اين مقال .